OLTPvsOLAP

Online transaction processing, yani OLTP, bir işletmeyi an be an yürütendir: bir sipariş oluşturmak, bir bakiyeyi güncellemek, bir koltuk ayırtmak. Her transaction birkaç satıra dokunur ve aynı anda binlerce kullanıcı varken bile hızlı ve doğru olmalıdır. Online analytical processing, yani OLAP, ise işletmeyi açıklayandır: geçen çeyrekte hangi ürünlerin en hızlı büyüdüğü gibi, milyonlarca ya da milyarlarca satırı tarayıp toplayarak yanıtlanan sorular.

Tasarımları bu iş yüklerinden doğar. PostgreSQL, MySQL ve SQL Server gibi OLTP veritabanları veriyi satır satır saklar, hızlı aramalar için normalize şemalar ve indeksler kullanır ve ACID transaction'lara dayanır. BigQuery, Snowflake, Redshift ve ClickHouse gibi OLAP sistemleri ise veriyi genellikle sütun sütun saklar, denormalize yıldız şemalar kullanır ve sorguları birçok makineye dağıtır.

Veri genellikle OLTP'den OLAP'a akar. ETL ya da akış hatları operasyonel veriyi, temizlenip başka kaynaklarla birleştirildiği bir veri ambarına kopyalar. Onları ayrı tutmak müşteri transaction'larını yavaş raporlardan korur ve analistlerin özgürce sorgu yapmasını sağlar.

Sık yapılan bir yanlış, tek bir veritabanının büyük ölçekte ikisini de eşit derecede iyi yapabileceğini düşünmektir. HTAP denen bazı sistemler ikisini birleştirmeye çalışır; küçük şirketler de raporları çoğu zaman OLTP veritabanlarının bir replikası üzerinde çalıştırır. Veri büyüdükçe ayrı bir analitik sistem genellikle değer hâle gelir.