Kitap 03
Backend ve API'ler
Sunucu tarafı servisler, API tasarımı ve yazılım sistemlerinin birbiriyle konuşma yolları.
İçindekiler
- 01.NET1.NET, Microsoft'un başta C# ile web, masaüstü, mobil, bulut ve oyun uygulamaları geliştirmeye yarayan ücretsiz ve açık kaynaklı platformudur.
- 02APIUygulama Programlama Arayüzü2API, bir yazılımın başka bir yazılımdan veri ya da işlem talep etmesini sağlayan, belgelenmiş ve öngörülebilir kurallar bütünüdür.
- 03API Gateway3API gateway, bir grup backend servisinin önünde duran ve API isteklerini alan, kontrol eden ve yönlendiren tek giriş noktası görevi gören bir sunucudur.
- 04API Versioning4API versioning, bir API'deki değişiklikleri etiketleyip yönetmektir; mevcut istemciler çalışmaya devam ederken yeni sürümler özellik ekler veya değiştirir.
- 05Arka Plan İşi5Arka plan işi, bir sunucunun normal istek-yanıt döngüsünün dışında çalıştırdığı görevdir; e-posta gönderme gibi yavaş işler kullanıcıları bekletmez.
- 06Backend6Backend, bir uygulamanın sunucu tarafıdır: veriyi saklayan, iş kurallarını uygulayan ve frontend'in isteklerine cevap veren kod, veritabanları ve servisler.
- 07Backpressure7Backpressure, yavaş tüketicinin hızlı üreticiye yavaşlaması için sinyal vermesini sağlayan, verinin işlenebileceğinden hızlı birikmesini önleyen mekanizmadır.
- 08Cron Job8Cron job, beş alanlı bir cron ifadesiyle tanımlanan ve her gece 02.00 gibi tekrarlayan bir zamanlamayla otomatik çalışan bir komut veya betiktir.
- 09CRUDOluştur, Oku, Güncelle, Sil (Create, Read, Update, Delete)9CRUD, oluşturma, okuma, güncelleme ve silmenin kısaltmasıdır; veritabanı, API ve çoğu iş uygulamasında saklı verilerle çalışmanın dört temel işlemidir.
- 10Django10Django, ORM, yönetim paneli, kimlik doğrulama ve güvenlik korumalarıyla gelen açık kaynaklı bir Python web framework'üdür; bu sayede ekipler hızlı geliştirir.
- 11Endpoint11Endpoint, bir API'nin belirli bir kaynak veya eylem için istek alıp yanıt döndürdüğü, bir HTTP metoduyla birlikte kullanılan belirli bir URL'dir.
- 12Event Loop12Event loop, olaylar ve I/O sonuçları hazır oldukça callback'leri tek tek çalıştırarak tek bir iş parçacığının birçok görevi yönetmesini sağlayan mekanizmadır.
- 13Event Streaming13Event streaming, olayları birçok uygulamanın gerçek zamanlı okuyup yeniden oynatabildiği ve işleyebildiği sürekli, sıralı, kalıcı bir log olarak kaydetmektir.
- 14Exponential Backoff14Exponential backoff, her başarısız denemeden sonra 1, 2, 4, 8 saniye gibi giderek daha uzun bekleyen yeniden deneme stratejisidir; zorlanan servis toparlanır.
- 15ExpressExpress.js15Express, en yaygın Node.js web framework'üdür: yönlendirmeyi, istekleri ve yanıtları bir middleware fonksiyonları zinciriyle ele alan minimal bir katmandır.
- 16FastAPI16FastAPI, standart tür ipuçlarıyla istekleri doğrulayan, veriyi dönüştüren ve OpenAPI dokümantasyonunu otomatik üreten modern bir Python API framework'üdür.
- 17Flask17Flask, yönlendirme, istek işleme ve şablonlar sağlayan, veritabanı ve proje yapısı gibi seçimleri geliştiriciye bırakan hafif bir Python web framework'üdür.
- 18GraphQL18GraphQL, istemcilerin tam ihtiyaç duyduğu veriyi, çoğunlukla tek bir endpoint üzerinden tek istekte istemesini sağlayan API sorgu dili ve çalışma zamanıdır.
- 19gRPC19gRPC, uzak sunucudaki fonksiyonları yerelmiş gibi çağırmaya yarayan açık kaynaklı framework'tür; Protocol Buffers ve HTTP/2 ile hızlı, tipli mesajlar taşır.
- 20Health Check20Health check, bir servisin çalışır durumda olup olmadığını ve isteklere yanıt verebildiğini bildiren, genelde bir HTTP endpoint'i olan küçük otomatik testtir.
- 21HTTP Caching21HTTP caching, saklanan HTTP yanıtlarının tarayıcılar, CDN'ler ve proxy'ler tarafından, Cache-Control ve ETag başlıklarıyla denetlenerek yeniden kullanılmasıdır.
- 22HTTP Metodu22HTTP metodu, bir HTTP isteğindeki GET, POST, PUT, PATCH veya DELETE gibi fiildir ve sunucuya istenen kaynak üzerinde hangi eylemin yapılacağını söyler.
- 23Idempotency23Idempotency, bir işlemin bir kez de çalışsa çok kez de çalışsa aynı sonucu üretmesi özelliğidir; böylece bir isteğin yanlışlıkla tekrarlanması güvenli olur.
- 24JSONJavaScript Object Notation24JSON, yapılandırılmış veriyi anahtar-değer çiftleri ve listelerle saklayıp aktarmaya yarayan, insanın da makinenin de okuyabildiği hafif bir metin biçimidir.
- 25KafkaApache Kafka25Apache Kafka, olayları kalıcı, sıralı log'larda tutan dağıtık olay akışı platformudur; servisler onları yayımlar, gerçek zamanlı okur ya da yeniden oynatır.
- 26Laravel26Laravel, tam web uygulamaları için zarif sözdizimli PHP framework'üdür; yönlendirme, Eloquent ORM, kimlik doğrulama, kuyruklar ve migration'lar yerleşiktir.
- 27Long Polling27Long polling, istemcinin gönderdiği isteği sunucunun yeni veri hazır olana kadar açık tuttuğu, düz HTTP üzerinden gerçek zamanlı push'u taklit eden tekniktir.
- 28Mesaj Kuyruğu28Mesaj kuyruğu, bir servisten gelen mesajları bir başkası işlemeye hazır olana kadar saklayan ve sistemin parçalarını eşzamansız çalıştıran bir bileşendir.
- 29Middleware29Middleware, bir sistemin iki katmanı arasında duran yazılımdır; bir web sunucusunda çoğunlukla gelen istek ile son yanıt arasında çalışan koddur.
- 30Nginx30Nginx, uygulama sunucularının önünde ters proxy, yük dengeleyici ve HTTP önbelleği olarak da çok kullanılan, hızlı ve açık kaynaklı bir web sunucusudur.
- 31Node.js31Node.js, JavaScript'i tarayıcı dışında çalıştıran, en çok web sunucuları, API'ler ve komut satırı araçları için kullanılan açık kaynaklı çalışma ortamıdır.
- 32OpenAPI32OpenAPI, HTTP API'lerini bir YAML veya JSON dosyasında tanımlayan açık bir standarttır; insanlar ve araçlar her endpoint'i, parametreyi ve yanıtı anlayabilir.
- 33Oturum33Oturum, sunucunun bir kullanıcıyı birçok istek boyunca hatırlama yöntemidir; genellikle veriler sunucuda tutulur ve tarayıcıya bir oturum kimliği verilir.
- 34Önbellek34Önbellek, sık kullanılan verilerin kopyalarını tutan hızlı ve geçici bir depolama katmanıdır; sonraki istekler yavaş işi tekrarlamadan hızla karşılanır.
- 35Pub/SubYayın-Abonelik (Publish-Subscribe)35Pub/sub, yayıncıların konulara mesaj gönderdiği ve bir konunun her abonesinin, iki taraf da birbirini tanımadan bir kopya aldığı bir mesajlaşma kalıbıdır.
- 36RabbitMQ36RabbitMQ, üreticilerin mesajlarını exchange'ler üzerinden kuyruklara yönlendiren açık kaynaklı mesaj aracısıdır; tüketiciler onları alıp işi bitince onaylar.
- 37Rate Limiting37Rate limiting, istemcinin belli bir sürede yapabileceği istek sayısını sınırlayıp sunucuyu ya da API'yi kötüye kullanımdan ve aşırı yükten koruyan tekniktir.
- 38REST APIRepresentational State Transfer API38REST API, verileri URL'lerle tanımlanan kaynaklar olarak sunan ve istemcilerin onları standart HTTP metotlarıyla okuyup değiştirmesini sağlayan web API'sidir.
- 39RPCUzak Yordam Çağrısı (Remote Procedure Call)39RPC, bir programın başka bir makinede çalışan fonksiyonu yerel bir fonksiyonmuş gibi çağırdığı ve aradaki ağı gizleyen bir iletişim stilidir.
- 40Ruby on Rails40Ruby on Rails, yapılandırma yerine kuralı öne çıkaran, Ruby için tam yığın web framework'üdür; veritabanı destekli web uygulamaları onunla hızla kurulabilir.
- 41Sayfalama41Sayfalama, büyük bir sonuç kümesini daha küçük sayfalara bölme uygulamasıdır; böylece bir API veya web sitesi her istekte yönetilebilir sayıda öğe döndürür.
- 42Serileştirme42Serileştirme, bellekteki veri yapılarını JSON ya da bayt gibi bir biçime dönüştürme işlemidir; böylece veriler saklanabilir veya ağ üzerinden gönderilebilir.
- 43Server-Sent Events43Server-Sent Events, sunucunun tarayıcıya tek bir uzun ömürlü HTTP bağlantısı üzerinden sürekli metin güncellemeleri göndermesini sağlayan web standardıdır.
- 44SOAPSimple Object Access Protocol44SOAP, her isteği ve yanıtı genellikle resmi bir WSDL sözleşmesiyle tanımlanan katı bir zarfa saran, XML tabanlı bir web servisi mesajlaşma protokolüdür.
- 45Spring Boot45Spring Boot, otomatik yapılandırma ve gömülü web sunucusuyla Spring üzerinde production'a hazır servisleri hızla kurmayı sağlayan Java framework'üdür.
- 46Web Sunucusu46Web sunucusu, tarayıcılardan ve diğer istemcilerden gelen HTTP isteklerini alıp sayfa, dosya ya da veriyle yanıt veren yazılım veya onu çalıştıran makinedir.
- 47Webhook47Webhook, bir uygulamanın, tamamlanan bir ödeme gibi belirli bir olay gerçekleştiği anda sizin verdiğiniz bir URL'ye otomatik olarak gönderdiği HTTP isteğidir.
- 48XMLGenişletilebilir İşaretleme Dili48XML (Extensible Markup Language), kendi tanımladığınız iç içe etiketlerle yapılandırılmış veriyi tutan, insanın ve makinenin okuyabildiği metin biçimidir.