Kitap 11
Ağlar
Verinin makineler arasında nasıl yol aldığı: adresler, portlar, protokoller ve bağlantıları hızlı, yavaş ya da güvenli yapan şeyler.
İçindekiler
- 01Ağ Anahtarı1Ağ anahtarı, aynı yerel ağdaki cihazları birbirine bağlayan ve her çerçeveyi yalnızca hedef MAC adresinin bulunduğu porta ileten bir cihazdır.
- 02Alt Ağ2Alt ağ, daha büyük bir ağın IP adres aralığı bölünerek elde edilen daha küçük bir ağdır; trafiği düzenli ve sınırlı tutar, güvenliği kolaylaştırır.
- 03ARPAdres Çözümleme Protokolü3ARP, yerel ağda bir IPv4 adresine ait MAC adresini bulan ve bir cihazın her Ethernet çerçevesini nereye teslim edeceğini bilmesini sağlayan ağ protokolüdür.
- 04Bant Genişliği4Bant genişliği, bir ağ bağlantısının saniyede taşıyabileceği en yüksek veri miktarıdır; genellikle saniyedeki megabit ya da gigabit (Mbps, Gbps) ile ölçülür.
- 05BGPSınır Ağ Geçidi Protokolü5BGP (Border Gateway Protocol), internetin otonom sistemlerini, ulaşabildikleri IP aralıklarını duyurmalarını sağlayarak bağlayan yönlendirme protokolüdür.
- 06CIDRSınıfsız Alanlar Arası Yönlendirme6CIDR (Classless Inter-Domain Routing), bir IP aralığını 10.0.0.0/16 gibi bir adres ve önek uzunluğu olarak yazar; önek, ağı tanımlayan baştaki bit sayısıdır.
- 07DHCPDinamik Ana Makine Yapılandırma Protokolü7DHCP, bir ağa katılan cihazlara IP adresi ile yönlendirici ve DNS sunucusu gibi diğer ayarları otomatik olarak veren bir ağ protokolüdür.
- 08DNS Kaydı8DNS kaydı, bir alan adının DNS bölgesinde bir adı bilgiye eşleyen giriştir: IP adresi (A, AAAA), başka bir ad (CNAME) ya da e-posta sunucuları (MX) gibi.
- 09Gecikme9Gecikme, bir istek ile yanıtın başlaması arasında geçen süredir; genellikle milisaniyeyle ölçülür ve bir uygulamanın ne kadar hızlı hissettirdiğini belirler.
- 10Güvenlik Duvarı10Güvenlik duvarı, ağ trafiğine kurallara göre izin veren ya da onu engelleyen, güvenilir ve güvenilmeyen ağlar arasında bariyer olan bir güvenlik sistemidir.
- 11HTTP/211HTTP/2, birçok istek ve yanıtı kompakt bir ikili biçimde tek bağlantı üzerinden aynı anda gönderen ve sayfaları hızlandıran, HTTP'nin ikinci büyük sürümüdür.
- 12IP Adresiİnternet Protokolü Adresi12IP adresi, ağdaki her cihaza verilen ve verinin o cihaza yönlendirilmesini sağlayan sayısal bir etikettir; bir evin posta adresine benzer.
- 13IPv4İnternet Protokolü Sürüm 413IPv4, internetin ilk adresleme sistemidir; 192.168.1.10 gibi dört sayı olarak yazılan 32 bitlik adresler kullanır ve yaklaşık 4,3 milyar adrese izin verir.
- 14IPv6İnternet Protokolü sürüm 614IPv6, her cihaza benzersiz bir adres verebilen 128 bitlik adresler kullanan ve tükenen IPv4 havuzunun yerini alan İnternet Protokolü'nün en yeni sürümüdür.
- 15LANYerel Alan Ağı15LAN, ev, ofis ya da okul gibi küçük bir alandaki cihazları bağlayan ve bunların birbirine doğrudan ve hızlı biçimde ulaşıp kaynak paylaşmasını sağlayan ağdır.
- 16Localhost16Localhost, kullandığınız bilgisayarı gösteren host adıdır; 127.0.0.1 loopback adresine (IPv6'da ::1) çözümlenir, bu yüzden ona giden trafik makineden çıkmaz.
- 17MAC AdresiOrtam Erişim Denetimi Adresi17MAC adresi, bir ağ arayüzüne atanan 48 bitlik donanım tanımlayıcısıdır ve aynı yerel ağdaki cihazlar arasında veri teslimi için kullanılır.
- 18NATAğ Adresi Çevirisi18NAT, yönlendiricinin geçen paketlerdeki IP adreslerini yeniden yazarak özel ağdaki birçok cihazın tek bir genel IP adresini paylaşmasını sağlayan tekniktir.
- 19OSI ModeliAçık Sistemler Arası Bağlantı Modeli19OSI modeli, ağ iletişimini fiziksel kablolardan insanların kullandığı uygulamalara kadar yedi katmana ayıran kavramsal bir çerçevedir.
- 20Paket20Paket, bir ağ üzerinden gönderilen küçük ve biçimlendirilmiş bir veri birimidir; adresleme bilgisi taşıyan bir başlık ile asıl veriyi taşıyan bir yükten oluşur.
- 21Ping21Ping, bir ana makineye küçük ICMP echo istekleri göndererek ona ulaşılıp ulaşılamadığını ve her yanıtın ne kadar sürede döndüğünü ölçen bir ağ aracıdır.
- 22Port22Port, bir cihazdaki belirli bir programı ya da hizmeti tanımlayan, 0 ile 65535 arasında bir sayıdır; IP adresine gelen trafik böylece doğru uygulamaya ulaşır.
- 23Proxy Sunucusu23Proxy sunucusu, istemciler ya da sunucular adına ağ isteklerini alıp ileten aracı bir sunucudur; denetim, önbellekleme veya gizlilik sağlar.
- 24QUIC24QUIC, UDP üzerine kurulu; şifreli, güvenilir ve çoklu akışlı bağlantıları hızlı kurulumla sağlayan, HTTP/3'ün temelini oluşturan modern bir taşıma protokolüdür.
- 25SMTPBasit Posta Aktarım Protokolü25SMTP, e-posta göndermek için standart internet protokolüdür; uygulamalar mesajları iletmek, posta sunucuları ise alıcının sunucusuna aktarmak için kullanır.
- 26Socket26Socket, bir programın ağ üzerinden veri gönderip almak için açtığı; IP adresi, port numarası ve protokolle tanımlanan yazılım tabanlı bir uç noktadır.
- 27SSHGüvenli Kabuk27SSH, uzak bilgisayarlarda güvenle oturum açıp komut çalıştırmaya yarayan, iki makine arasındaki tüm trafiği şifreleyen kriptografik bir ağ protokolüdür.
- 28TCPİletim Kontrol Protokolü28TCP, bir bağlantı kurup kaybolan verileri yeniden göndererek iki program arasında veriyi güvenilir ve sıralı biçimde ileten temel bir internet protokolüdür.
- 29TCP HandshakeTCP El Sıkışması29TCP el sıkışması, istemci ile sunucunun veri göndermeden önce bağlantı açıp başlangıç sıra numaralarında anlaştığı SYN, SYN-ACK, ACK alışverişidir.
- 30ThroughputVerim30Throughput (verim), bir sistemin birim zamanda gerçekte işlediği veri ya da iş miktarıdır; ağda saniyedeki megabit, sunucuda saniyedeki istek sayısı gibi.
- 31Traceroute31Traceroute, bir paketin hedefine giderken geçtiği her yönlendiriciyi ve her birine ulaşma gecikmesini listeleyen bir ağ tanılama aracıdır.
- 32TTLYaşam Süresi32TTL (time to live), verinin geçerlilik sınırıdır: IP paketinde kalan yönlendirici atlaması sayısı, DNS'te ve önbellekte yanıtın kaç saniye kullanılabileceği.
- 33UDPKullanıcı Datagram Protokolü33UDP, bağlantı kurmadan datagram adı verilen küçük ve bağımsız mesajlar gönderen, garantili teslimat yerine hızı seçen hafif bir internet protokolüdür.
- 34Varsayılan Ağ Geçidi34Varsayılan ağ geçidi, hedef kendi alt ağının dışında olduğunda bir cihazın trafiği gönderdiği yönlendiricidir ve ağın diğer ağlara açılan çıkışı olarak çalışır.
- 35VPNSanal Özel Ağ35VPN, bir cihaz ile başka bir ağ arasında şifreli bir tünel kuran teknolojidir; böylece trafik genel internet üzerinden özel biçimde taşınabilir.
- 36WANGeniş Alan Ağı36WAN, şehirler ya da ülkeler gibi geniş mesafelerdeki cihazları ve yerel ağları, çoğunlukla telekom sağlayıcılarından kiralanan hatlarla bağlayan ağdır.
- 37Yönlendirici37Yönlendirici, paketleri farklı ağlar arasında ileten ve her biri için bir sonraki sıçramayı hedef IP adresine göre seçen bir ağ cihazıdır.