Ana içeriğe geç
Software Dictionary

Kitap 02

Web Geliştirme

Tarayıcıda çalışan uygulamaların arkasındaki diller, protokoller ve render stratejileri.

Okumaya başla Kendini test et Özet sayfa61 sayfa

İçindekiler

  1. 01AJAX1AJAX (Asynchronous JavaScript and XML), JavaScript ile sunucudan arka planda veri alıp sayfayı yeniden yüklemeden yalnızca bir kısmını güncelleme tekniğidir.
  2. 02Alan Adı2Alan adı (domain name), example.com gibi bir web sitesinin insanların okuyabileceği adresidir; DNS sistemi bunu siteyi barındıran sunucunun IP adresine çevirir.
  3. 03Angular3Angular, Google'ın TypeScript tabanlı, eksiksiz web framework'üdür; bileşenler, yönlendirme, formlar, HTTP istemcisi ve bağımlılık enjeksiyonu yerleşik gelir.
  4. 04Bundler4Bundler, JavaScript modüllerini ve bağımlılıklarını tarayıcıların hızlıca indirip çalıştırabileceği birkaç optimize dosyada birleştiren bir derleme aracıdır.
  5. 05CMS5CMS (içerik yönetim sistemi), web sitesi içeriğini kod yazmadan bir editör üzerinden oluşturmayı, düzenlemeyi ve yayımlamayı sağlayan yazılımdır.
  6. 06Code Splitting6Code splitting, bir web uygulamasının JavaScript'ini istenince yüklenen küçük parçalara bölen tekniktir; böylece ilk sayfa yalnızca gereken kodu indirir.
  7. 07Cookie7Cookie, bir web sitesinin tarayıcıdan saklamasını ve sonraki isteklerle geri göndermesini istediği, çoğunlukla oturum açık tutmak için kullanılan küçük veridir.
  8. 08Core Web Vitals8Core Web Vitals, bir sayfanın gerçek kullanıcı deneyimini ölçen üç metriktir: yükleme hızı (LCP), yanıt verme (INP) ve görsel kararlılık (CLS).
  9. 09CORS9CORS, bir sunucunun JavaScript'ten istek yapan hangi diğer sitelerin yanıtlarını okuyabileceğini bildirmesini sağlayan tarayıcı güvenlik mekanizmasıdır.
  10. 10CSR10CSR, tarayıcının çoğunlukla boş bir HTML sayfası ile JavaScript indirip sayfa içeriğini kullanıcının cihazında oluşturduğu render yaklaşımıdır.
  11. 11CSS11CSS, HTML içeriğinin ekranda renk, yazı tipi, boşluk, yerleşim ve animasyon gibi yönlerden nasıl görüneceğini belirleyen stil sayfası dilidir.
  12. 12CSS Grid12CSS Grid, öğeleri aynı anda satır ve sütunlar halinde düzenleyen, karmaşık sayfa yerleşimlerini kolayca kurmayı sağlayan iki boyutlu CSS yerleşim sistemidir.
  13. 13Debounce13Debounce, bir fonksiyonu art arda gelen olaylar belli bir süre durana dek ertelemektir; böylece arama kutusu her tuşta değil, yazma bitince istek gönderir.
  14. 14DOM14DOM, tarayıcının bir web sayfasını temsil eden ve JavaScript'in okuyup değiştirerek kullanıcının gördüğünü güncelleyebildiği bellek içi nesne ağacıdır.
  15. 15Duyarlı Tasarım15Duyarlı tasarım, web sayfalarının yerleşimini, görsellerini ve metnini telefondan büyük monitöre her ekran boyutuna otomatik uyduran yaklaşımdır.
  16. 16ES Modülleri16ES modülleri, JavaScript'in yerleşik modül sistemidir: her dosya kendi kapsamını korur ve kodu diğer dosyalarla import ve export aracılığıyla paylaşır.
  17. 17Flexbox17Flexbox, öğeleri tek bir satır ya da sütunda düzenleyen ve büyüme, küçülme, hizalama ile boş alanı paylaşma biçimlerini denetleyen bir CSS yerleşim modelidir.
  18. 18Frontend18Frontend, bir uygulamanın kullanıcının önünde, çoğunlukla tarayıcıda çalışan; arayüzü çizen ve tıklamalara, yazılanlara karşılık veren kısmıdır.
  19. 19HTML19HTML, başlık, paragraf, bağlantı, görsel ve form gibi öğelerle web sayfalarının yapısını ve içeriğini tanımlayan işaretleme dilidir.
  20. 20HTTP20HTTP, tarayıcıların, uygulamaların ve sunucuların basit bir istek-yanıt döngüsüyle web sayfaları ve veri alışverişi yapmasını sağlayan protokoldür.
  21. 21HTTP Başlığı21HTTP başlığı, bir HTTP isteği ya da yanıtıyla gönderilen ad-değer satırıdır; içerik türü, önbellek kuralları ya da kimlik bilgileri gibi ayrıntıları taşır.
  22. 22HTTP Durum Kodu22HTTP durum kodu, sunucunun her yanıtla gönderdiği ve isteğin başarılı mı, başarısız mı olduğunu ya da ek işlem mi gerektirdiğini bildiren üç haneli sayıdır.
  23. 23Hydration23Hydration, tarayıcıdaki JavaScript'in sunucuda üretilmiş HTML'i devralıp olay yöneticilerini ve durumu bağlayarak sayfayı etkileşimli hale getirdiği adımdır.
  24. 24iframe24iframe, başka bir web sayfasını mevcut sayfaya gömen ve sıkça videolar, haritalar, ödeme formları ve üçüncü taraf widget'lar için kullanılan HTML öğesidir.
  25. 25JavaScript25JavaScript, web tarayıcılarında sayfaları etkileşimli hale getiren ve Node.js gibi çalışma ortamlarıyla sunucularda da çalışan programlama dilidir.
  26. 26jQuery26jQuery, öğe seçmeyi, olay yönetimini, animasyonu ve AJAX isteklerini tüm tarayıcılarda çalışan kısa bir sözdizimiyle kolaylaştıran JavaScript kütüphanesidir.
  27. 27JSX27JSX, kodun içine HTML benzeri işaretleme yazmayı sağlayan bir JavaScript sözdizimi uzantısıdır; çoğunlukla React ile arayüzün nasıl görüneceğini tarif eder.
  28. 28Lazy Loading28Lazy loading, görsel, video, betik gibi kaynakların yüklenmesini gerçekten gerekene, genellikle görünür alana kaydırılana kadar erteleyen tekniktir.
  29. 29Local Storage29Local storage, bir sitenin kullanıcının cihazında anahtar-değer çiftleriyle metin saklamasını sağlayan tarayıcı özelliğidir; veri tarayıcı kapansa da kalır.
  30. 30Media Query30Media query, stilleri yalnızca cihaz ya da tarayıcı ekran genişliği, yönelim veya koyu renk şeması gibi koşullara uyduğunda uygulayan CSS kuralıdır.
  31. 31Minification31Minification, davranışı değiştirmeden boşlukları, yorumları ve uzun adları silerek kod dosyalarını küçülten işlemdir; böylece web sayfaları daha hızlı iner.
  32. 32Next.js32Next.js, React'e yönlendirme, sunucu tarafı render, statik üretim ve sunucu kodu ekleyen bir framework'tür; bütün bir web uygulaması tek projede geliştirilir.
  33. 33npm33npm, Node.js'in varsayılan paket yöneticisi ve dünyanın en büyük yazılım deposudur; bir projenin bağımlılıklarını indirir ve sürümlerini takip eder.
  34. 34Polyfill34Polyfill, modern bir web özelliğini onu desteklemeyen eski tarayıcılara ekleyen koddur; böylece standart API her yerde özel durumlar olmadan kullanılabilir.
  35. 35Progressive Enhancement35Progressive enhancement, herkes için çalışan temel bir sayfayla başlayıp tarayıcı desteklediğinde daha zengin özellikler ekleyen web tasarım stratejisidir.
  36. 36PWA36PWA, modern web API'leriyle geliştirilen, bir cihaza kurulabilen, çevrimdışı çalışabilen ve tek kod tabanından yerel uygulama gibi davranan bir web sitesidir.
  37. 37React37React, veri değişince otomatik güncellenen, yeniden kullanılabilir bileşenlerle kullanıcı arayüzü kurmaya yarayan açık kaynaklı JavaScript kütüphanesidir.
  38. 38React Hook'ları38React hook'ları, useState ve useEffect gibi, fonksiyon bileşenlerinin state tutmasını, yan etki çalıştırmasını ve mantık paylaşmasını sağlayan fonksiyonlardır.
  39. 39Sanal DOM39Sanal DOM, sayfanın öğe ağacının JavaScript belleğinde tutulan hafif bir kopyasıdır; arayüz kütüphaneleri onu karşılaştırarak gerçek DOM'u verimli günceller.
  40. 40SEO40SEO, arama motorlarının bir sitenin sayfalarını bulup anlaması ve ilgili aramalarda sıralaması için içeriği ve teknik altyapıyı iyileştirme pratiğidir.
  41. 41Service Worker41Service worker, tarayıcının arka planda, sayfadan ayrı çalıştırdığı, ağ isteklerini yakalayıp çevrimdışı kullanımı ve push mesajlarını sağlayan betiktir.
  42. 42SPA42SPA, tek bir HTML sayfası yükleyip içeriği JavaScript ile güncelleyen ve görünümler arası geçişte sayfayı yeniden yüklemeyen web uygulamasıdır.
  43. 43SSG43SSG, bir sitenin sayfalarını derleme zamanında düz HTML dosyalarına dönüştüren tekniktir; sunucular ya da CDN'ler bunları ek iş yapmadan anında sunabilir.
  44. 44SSR44SSR, sunucunun her istekte bir sayfanın tam HTML'ini oluşturduğu ve böylece kullanıcıların ile arama motorlarının hazır içeriği hemen aldığı tekniktir.
  45. 45State Management45State management (durum yönetimi), bir uygulamanın çalışırken değişen verileri nasıl saklayıp güncellediği, paylaştığı ve arayüzü bunlarla senkron tuttuğudur.
  46. 46Svelte46Svelte, tarayıcıda büyük bir framework çalıştırmak yerine bileşenleri derleme sırasında küçük, verimli JavaScript'e derleyen bir ön yüz framework'üdür.
  47. 47Tailwind CSS47Tailwind CSS, utility-first bir CSS framework'üdür: özel stil dosyaları yerine öğeleri doğrudan HTML'de küçük, tek amaçlı sınıflarla biçimlendirirsiniz.
  48. 48Throttling48Throttling, bir fonksiyonu ne kadar sık çağrılırsa çağrılsın aralık başına en fazla bir kez çalıştırır; böylece kaydırma işleyicileri düzenli güncellenir.
  49. 49Transpiler49Transpiler, kaynak kodu bir dilden ya da dil sürümünden benzer soyutlama düzeyindeki bir başkasına, örneğin TypeScript'ten JavaScript'e çeviren araçtır.
  50. 50Tree Shaking50Tree shaking, hangi ES modül dışa aktarımlarının gerçekten import edildiğine bakarak hiç kullanılmayan kodu son paketten çıkaran bir derleme optimizasyonudur.
  51. 51TypeScript51TypeScript, JavaScript üzerine statik tipler ekleyerek birçok hatayı kod çalışmadan yakalayan ve düz JavaScript'e derlenen bir programlama dilidir.
  52. 52UI Bileşeni52UI bileşeni, buton, form ya da kart gibi arayüzün yeniden kullanılabilen bir parçasıdır; işaretlemesini, stilini ve davranışını bir arada taşır.
  53. 53URL53URL, web'deki bir kaynağın adresidir; şema, sunucu adı, yol ve sorgu dizesi gibi bölümlerden oluşur ve tarayıcıya kaynağın nereden, nasıl alınacağını söyler.
  54. 54Vite54Vite, geliştirmede kodu tarayıcıya neredeyse anında sunan ve canlı ortam için optimize edilmiş dosyalar halinde paketleyen hızlı bir web derleme aracıdır.
  55. 55Vue55Vue, kolay öğrenilmesi ve reaktif verisiyle bilinen, bileşenlerden kullanıcı arayüzü kurmaya yarayan açık kaynaklı bir JavaScript framework'üdür.
  56. 56Web Erişilebilirliği56Web erişilebilirliği, ekran okuyucu, klavye, altyazı ya da yakınlaştırma kullananlar dahil herkesin kullanabildiği web siteleri geliştirme pratiğidir.
  57. 57Web Tarayıcısı57Web tarayıcısı, sunuculardan web sayfalarını alıp HTML, CSS ve JavaScript'i ekranda gördüğünüz etkileşimli sayfalara dönüştüren uygulamadır.
  58. 58Web Worker58Web worker, JavaScript'i bir arka plan iş parçacığında çalıştıran tarayıcı özelliğidir; böylece ağır hesaplamalar çalışırken sayfanın arayüzü donmaz.
  59. 59WebAssembly59WebAssembly, web tarayıcılarında yerele yakın hızda çalışan ve C++, Rust, Go gibi dillerle hızlı web kodu yazılmasını sağlayan kompakt bir ikili kod biçimidir.
  60. 60Webpack60Webpack, uygulamanın import'larını izleyip JavaScript, CSS, görsel ve diğer dosyaları tarayıcıya uygun paketlerde birleştiren modül paketleyicisidir.
  61. 61WebSocket61WebSocket, tarayıcı ile sunucu arasında tek bir bağlantıyı açık tutarak her iki tarafın istediği an birbirine anında mesaj göndermesini sağlayan protokoldür.

Kütüphaneye dönSonraki kitap: Backend ve API'ler

Rastgele bir sayfa oku
Bugünkü tekrarı aç
Koyu temaya geç
Read this page in English

Daha fazla

Ayarlar

EnglishTürkçe