RAM
Rastgele Erişimli Bellek
- Türkçe karşılığı
- bellek
- Okunuşu
- ram
Günlük kullanımda iki ad da yaygın.
Kısaca
RAM (rastgele erişimli bellek), bilgisayarın hızlı ve geçici çalışma belleğidir; kullanımdaki programları ve verileri tutar, güç kesilince içeriği kaybolur.
RAM nedir?
Bir uygulama açtığınızda işletim sistemi onun kodunu ve verisini depolamadan RAM'e yükler; çünkü RAM'den okumak nanosaniyeler sürerken hızlı bir SSD bile kat kat yavaştır. Rastgele erişim, her baytın sırayla taramak yerine doğrudan adresiyle, diğerleri kadar hızlı okunabilmesi demektir.
RAM uçucudur (volatile): içeriğini korumak için güce ihtiyaç duyar; çökme anında kaydedilmemiş işin kaybolmasının ve dosyaların diske geri yazılmasının nedeni budur. Çoğu bilgisayar DDR4 ve DDR5 gibi DDR ailesinden DRAM modülleri kullanır; CPU önbellekleri ise işlemcinin içine yerleştirilmiş daha hızlı ve daha pahalı SRAM kullanır.
İşletim sistemi RAM'i programlar arasında sanal bellekle paylaştırır: her süreç kendi adres alanını görür, işletim sistemi de onu sayfa sayfa fiziksel RAM'e eşler. RAM dolduğunda işletim sistemi az kullanılan sayfaları diskteki swap alanına taşır; bu programların çalışmaya devam etmesini sağlar ama sık olursa onları büyük ölçüde yavaşlatır.
Sık yapılan bir yanlış, boş RAM'in iyi RAM olduğunu düşünmektir. Modern işletim sistemleri boştaki belleği bilerek yakın zamanda kullanılan dosyaların önbelleğiyle doldurur; bu işleri hızlandırır ve programlar ihtiyaç duyduğunda anında serbest bırakılır. Bir bilgisayarın belleği, kullanım rakamı yüksek göründüğünde değil, yoğun şekilde swap yapmaya başladığında yetersizdir.
Önemli noktalar
- RAM, çalışan programlar için hızlı ve geçici çalışma belleğidir.
- Uçucudur: güç olmadan içeriği kaybolur.
- Her adres doğrudan okunabilir; rastgele erişim bunu anlatır.
- Sanal bellek her süreci fiziksel RAM'e eşler; swap diske taşar.
- Kullanılmayan RAM dosya önbelleği olarak kullanılır; bu yüzden yüksek kullanım normaldir.
Sık sorulan sorular
RAM ile depolama arasındaki fark nedir?
RAM, o anda çalışanlar için hızlı ve geçici bellektir ve güç olmadan içeriğini kaybeder. SSD ya da sabit disk gibi depolama ise daha yavaştır ama dosyaları kalıcı olarak saklar.
Bir geliştiricinin ne kadar RAM'e ihtiyacı vardır?
Araçlara bağlıdır. Tarayıcılar, IDE'ler, container'lar ve yerel veritabanları hızla birikir; bu yüzden birçok geliştirici 16 GB'ı rahat bir alt sınır bulur, yoğun container ya da makine öğrenmesi işleri için 32 GB veya daha fazlasını kullanır.
RAM bittiğinde ne olur?
İşletim sistemi az kullanılan bellek sayfalarını diske (swap) taşır; bu da sistemi yavaşlatır. Bellek yine yetmezse, Linux'un out-of-memory killer'ının yaptığı gibi programları durdurabilir.
İlgili sayfalar
- Sanal Bellekİşletim Sistemleri, s. 26Sanal bellek, her process'e kendine ait özel bir adres alanı veren ve bunu arka planda fiziksel RAM'e ya da diske eşleyen bir işletim sistemi tekniğidir.
- Swap Alanıİşletim Sistemleri, s. 31Swap alanı, işletim sisteminin RAM'in taşma alanı olarak kullandığı disk bölgesidir; fiziksel bellek azaldığında az kullanılan bellek sayfaları oraya taşınır.
- CPU Önbelleğiİşletim Sistemleri, s. 4CPU önbelleği, işlemcideki küçük ve çok hızlı bir bellektir; RAM'den yakın zamanda kullanılan verinin kopyalarını tutar, böylece CPU belleği daha az bekler.
- Pagingİşletim Sistemleri, s. 22Paging, belleği sabit boyutlu sayfalara bölen ve sayfa tablolarıyla her process'in sanal sayfalarını fiziksel RAM'e eşleyen bir bellek yönetim düzenidir.
- Memory Leakİşletim Sistemleri, s. 20Memory leak, bir programın artık ihtiyaç duymadığı belleği tutmayı sürdürdüğü hatadır; bellek kullanımı zamanla artar, sistem yavaşlayabilir ya da çökebilir.
- CPUİşletim Sistemleri, s. 3CPU (merkezî işlem birimi), program talimatlarını yürüten ve her yazılımın üzerinde çalıştığı aritmetik, mantık ve kontrol işlerini yapan işlemcidir.
Bu sayfada bir hata ya da eksik mi gördünüz?Düzeltme önerin