Dosya Sistemi
- İngilizcesi
- File System
- Okunuşu
- fayl sistım
Kısaca
Dosya sistemi, işletim sisteminin bir depolama aygıtındaki veriyi dosya ve klasörlere düzenleyen ve her parçanın nerede saklandığını izleyen bölümüdür.
Dosya sistemi (file system) nedir?
Dosya sistemi, bir işletim sisteminin sabit disk, SSD, USB bellek ya da ağ paylaşımındaki veriyi saklamak, adlandırmak ve bulmak için kullandığı kurallar ve veri yapıları kümesidir. Dosya sistemi olmadan bir depolama aygıtı, bir dosyanın nerede bitip diğerinin nerede başladığını söylemenin yolu olmayan, ham bloklardan oluşan devasa bir dizi olurdu.
Çoğu dosya sistemi depolamayı sabit boyutlu bloklara böler ve her dosyanın adını, boyutunu, izinlerini, zaman damgalarını ve içeriğini hangi blokların tuttuğunu kaydeden meta veriyi tutar. Unix benzeri sistemlerde bu meta veri inode denen bir yapıda yaşar ve dizinler dosya adlarını inode'lara eşler. Birçok modern dosya sistemi, planlanan değişiklikleri önce bir günlüğe yazan journaling kullanır; böylece dosya sistemi bir çökme ya da elektrik kesintisinden sonra temiz biçimde toparlanabilir.
Dosya sistemi bir kütüphane kataloğu gibi çalışır. Kitaplar birçok rafa dağılmıştır, ancak katalog size her kitabın başlığını, yerini ve kimin ödünç alabileceğini söyler. Yaygın örnekler arasında Linux'ta ext4 ve Btrfs, Windows'ta NTFS, Apple aygıtlarında APFS ve çıkarılabilir sürücülerde FAT32 veya exFAT vardır.
Dosya sistemi bazen bir veritabanıyla ya da dosya yöneticisindeki klasör penceresiyle karıştırılır. Veritabanı, saklanan verinin üzerine yapılandırılmış sorgular, indeksler ve transaction'lar ekler; dosya sistemi ise esas olarak dosyaların tamamını saklar ve geri getirir. Gördüğünüz klasör penceresi ise yalnızca dosya sisteminin dizin ağacını gösteren bir programdır.
Önemli noktalar
- Dosya sistemi, ham depolamayı adlandırılmış dosya ve dizinlere düzenler.
- Meta veri, her dosyanın boyutunu, izinlerini, zaman damgalarını ve veri bloklarını izler.
- Journaling, bir dosya sisteminin çökmelerden veya elektrik kesintisinden sonra toparlanmasına yardımcı olur.
- Farklı işletim sistemleri ext4, NTFS ve APFS gibi farklı dosya sistemleri kullanır.
- Programlar dosyalara
open,readvewritegibi system call'larla erişir.
Örnek
# Show mounted file systems, their types, and free space
df -hT
# Show a file's metadata: size, permissions, inode, timestamps
stat notes.txt
# Show inode numbers next to file names
ls -liSık sorulan sorular
Inode nedir?
Inode, Unix benzeri dosya sistemlerinde bir dosyanın boyutu, sahibi, izinleri ve veri bloklarının konumları gibi meta verisini saklayan bir veri yapısıdır. Dosya adının kendisi, inode'a işaret eden dizinde saklanır.
Bir dosya sistemini mount etmek ne demektir?
Mount etmek, dosya sistemini mevcut dizin ağacındaki bir dizine bağlar; böylece dosyaları erişilebilir olur. Örneğin bir USB sürücü Linux'ta /media/usb konumuna mount edilebilir.
FAT32 ile exFAT arasındaki fark nedir?
İkisi de çoğu işletim sisteminde çalışan basit dosya sistemleridir; bu da onları USB sürücüler ve bellek kartları için popüler kılar. FAT32 tek bir dosyayı 4 GB ile sınırlar, exFAT ise bu sınırı kaldırır.
İlgili sayfalar
- Kernelİşletim Sistemleri, s. 17Kernel, işletim sisteminin CPU'yu, belleği ve donanım aygıtlarını yöneten ve programların bu kaynaklara nasıl eriştiğini denetleyen çekirdek bölümüdür.
- System Callİşletim Sistemleri, s. 32System call, bir programın işletim sistemi kernel'ından bir dosyayı okumak ya da process başlatmak gibi ayrıcalıklı bir işlem yapmasını istediği çağrıdır.
- LinuxDevOps ve Bulut, s. 31Linux, çoğu sunucuyu, bulutu, konteyneri ve Android telefonu çalıştıran, genellikle dağıtım olarak paketlenen açık kaynaklı bir işletim sistemi çekirdeğidir.
- Shellİşletim Sistemleri, s. 28Shell, kullanıcının yazdığı ya da bir betikte yazılı komutları okuyup işletim sisteminden çalıştırmasını isteyen, genellikle metin arayüzlü bir programdır.
- VeritabanıVeritabanları, s. 37Veritabanı, bilgisayarda düzenli biçimde saklanan ve uygulamaların verimlice kaydedip arayıp güncelleyebildiği, bir yazılımla yönetilen veri topluluğudur.
Bu sayfada bir hata ya da eksik mi gördünüz?Düzeltme önerin